Kentdeha – Deha TV Radyo

HER AÇIDAN (27 MAYIS)

HER AÇIDAN (27 MAYIS)
ABDİL YAŞAROĞLU
ABDİL YAŞAROĞLU( abdilyasaroglu@kentdeha.com.tr )
2.501 views
27 Mayıs 2020 - 9:03

SOKRATES’İN FİLTRESİ

İkinci Dünya Savaşı sırasında Adolf Hitler’in Propaganda Bakanlığını yapan Joseph Goebbels bir demecinde şöyle söylemiştir; “Eğer bir yalanı yeterince uzun, yeterince gürültülü ve yeterince sık söylerseniz, insanlar inanır. İnsanları, bir yalana inandırmanın sırrı, yalanı sürekli tekrar etmektir. Sadece tekrar, tekrar ve tekrar söyleyin…”

*

Doğrusu her geçen saniye yeryüzünde neler olduğunu bilmenin hiçbir yolu yoktur. Herkes bir şeyler anlatır durur, yazılı, görsel ve işitsel basın bilgi ateşine tutar bizleri… Kararlarımızı da maruz kaldığımız bu bilgiler üzerinden veririz. O yüzden bilginin kaynağı önemlidir. Söylentilere, yanlış, yaralayıcı, işe yaramaz mesaj ya da bilgilere dikkatle yaklaşmamız bizleri yanılgıya düşmekten kurtarır. Akıllı bir insan duydukları karşısında sorgulama başlatır ve böyle bir insan için anlatılanlar çok önemli değildir. Çünkü anlatılan şeyin kaynağına iner. Peki, günlük yaşamda doğru bilgiye nasıl ulaşacağız?

İşte Antik Yunan’da aklıyla ün salmış bir filozof olan Sokrates “Üçlü Filtre Testi” ile bilginin nasıl filtreleneceğini öğretir bize.

SOKRATES VE ÜÇLÜ FİLTRE TESTİ

Bir gün bir tanıdığı büyük filozof Sokrates’e rastladı ve dedi ki, “Arkadaşınla ilgili ne duyduğumu biliyor musun?”

“Bir dakika bekle” diye cevap verdi Sokrates. “Bana bir şey söylemeden evvel senin küçük bir testten geçmeni istiyorum. Buna “Üçlü Filtre Testi” deniyor…”

-“Üçlü Filtre?”

“Doğru” diye devam etti Sokrates. “Benimle arkadaşım hakkında konuşmaya başlamadan önce, bir süre durup ne söyleyeceğini filtre etmek iyi bir fikir olabilir.

Gerçek Filtresi

“Bana birazdan söyleyeceğin şeyin tam anlamıyla gerçeği yansıttığından emin misin?”

-“Hayır” dedi bir süre duraklayan adam… “Aslında bunu sadece duydum ve…”

“Tamam” dedi Sokrates, “Öyleyse, sen bunun gerçekten doğru olup olmadığını bilmiyorsun. Şimdi ikinci filtreyi deneyelim;

İyilik Filtresi

“Arkadaşım hakkında bana söylemek üzere olduğun şey iyi bir şey mi?”

-“Hayır, tam tersi…”

“Öyleyse” diye devam etti Sokrates, “Onun hakkında bana kötü bir şey söylemek istiyorsun ve bunun doğru olduğundan emin değilsin. Fakat yine de testi geçebilirsin, çünkü geriye bir filtre daha kaldı.

İşe Yararlılık Filtresi

“Bana arkadaşım hakkında söyleyeceğin şey benim işime yarar mı?”

-“Hayır, gerçekten pek işine yaramayabilir…”

“İyi” dedi Sokrates derin bir nefesin ardından. “Eğer, bana söyleyeceğin şey doğru değilse, iyi değilse ve işe yarar, faydalı bir şey de değilse bana niye söyleyesin ki?”

*

Gerçek, iyilik ve fayda Sokrates’in üçlü filtre testinin temelini oluşturur. Sokrates, insanların birine bir şey söylemeden önce kendilerine aşağıdaki soruları sormaları gerektiğini iddia eder: “Söylemek üzere olduğum şeyin doğru olduğuna emin miyim?”, “Söyleyeceğim şey iyi bir şey mi?” ve “Bunu gerçekten söylemem gerekiyor mu ve yararlı bir şey mi?” Bu üçlü filtre testi, hem söyleyeceğimiz şeyler hem de dinleyeceklerimiz için mükemmel bir kılavuzdur.

Öyle ya, biz neyin ne olduğunu biliriz, bilmediklerimizi de arar buluruz değil mi? Aramaktan vazgeçmeyin sevgili okur…

Abdil Yaşaroğlu