Kentdeha – Deha TV Radyo

İBRAHİM YILDIZ İLE RENKLER (27 HAZİRAN 2022)

İBRAHİM YILDIZ İLE RENKLER (27 HAZİRAN 2022)
İBRAHİM YILDIZ( ibrahimyildiz@genokul.com )
30 views
27 Haziran 2022 - 0:00

SON İMPARATOR TUSİ HAN (İRAN 1)

İlk İran’a gidişim bir arkadaşımla birlikte 2013 yılında idi.

Orada bizi Azeri bir iş adamı karşıladı, kendisi bir inşaat müteahhidi ve İran’ın birçok yerinde inşaatları vardı.

Çok güzel Türkçe konuşuyordu tüm Azeriler gibi.

*

Arkadaşımla beni Kuzey İran Hazar kıyıları ve Tahran başta olmak üzere beş farklı şehirde konukladı. İran’ın farklı kentlerinde yedirdi, içirdi ve gezdirdi. Türkiye’ye dönerken de Tahran’ın hediyelik eşya satan en iyi mağazasından elimize hediyeleri tutuşturdu ve şunları söyledi; “Kusura kalmayın ben sizinle ilgilenemedim, beni bağışlayın.” dedim bizimle dalga geçiyor, ama hayır..! Gerçekten içten bir şekilde söylüyor.

Evet, İran halkı gerek Farsi gerekse Azeri olsun çok konuksever…

*

İran’da 30 ila 35 milyon Türk yaşadığı neredeyse toplam nüfusun yarısını oluşturduğu söylenir. İran Türkleri (Farsça: ترک‌های ایران Torkha-ye İran), İran’da yaşayan Türk halkları, başta Azerbaycan Türkleri olmak üzere Türkmenler, Kaşkaylar, Horasan Türkleri, Halaçlar, Sungurlar, Ebiverdiler, Kazaklar ve Özbekler gibi Türk halkları İran’ın belirli bölgelerinde yaşamaktadırlar.

İran yaklaşık 1000 yıl boyunca Türkler tarafından yönetilmiş bir kadim ülke. İran’ı yöneten Türk boyları ise;

  • GAZNE (961 yılından başlayarak)
  • BÜYÜK SELÇUKLU
  • İLDENİZLİLER
  • HAREZMŞAHLAR
  • TİMUR İMPARATORLUĞU
  • KARAKOYUNLULAR
  • AKKOYUNLULAR
  • SAFEVİ DEVLETİ
  • AVŞAR HANEDANLIĞI
  • ZEND HANEDANLIĞI
  • KACAR KRALLIĞI (1925)

1925 yılında Farsi Rıza Şah İngilizlerin desteği ile iktidara el koydu.

SON İMPARATOR TUSİ HAN

Kacar İmparatorluğu’nun son kralı (1909-1925) Ahmet Şah Kacar’ın torunu TUSİ HAN.

Tusi Han ile Tahran-İsfahan arasında bir Türk yerleşimi olan Çavdegan adlı küçük bir ilde tanıştım. Evi daha doğrusu konağı eski görkemini korumakla birlikte bakımsızlıktan yer yer çökmeye başlamış durumdaydı. Kacar Hanedanlığı’nın son imparatorun torunu olan Tusi Han’ın konağının bakımını Çavdegan’da yaşayan Türkler gönüllü olarak yapıyorlardı.

*

Kacarlar 1925 yılında iktidardan İngilizler aracılığıyla düşürülünce tüm mallarına el koyuluyor ama asıl darbe ise 1979 yılında Şah Rıza Pehlevi’yi devirip (devrim demiyorum çünkü devrim ileriyi, yeniliği hedefler) Şah’ın yerine gelen mollalar kalan tüm malvarlığına el koyuyorlar Tusi Han’ın…

1980 yılında itibaren bir otelde müdürlük yaptı bir süre… Daha sonra gelen turistlere dağlarda rehberlik yaparak yaşamını sürdürdü. Yine dağlardaki bir rehberlik sırasında 2000’li yıllarının başında attan düşerek ayağını kırıyor ve yürüyemez hale geliyor. Tusi Han artık bakıma muhtaç olarak yaşamaya başlıyor. Çavdegan’da yaşayan Türkler gönüllü olarak onun ve konağının bakımını yapıyorlar…

*

Tusi Han ile ilk olarak 2015 yılında tanıştım. Konağında çok kez yatılı konuk oldum. Bana konağını gezdirerek ataları hakkında belge ve bilgileri gösterdi. Bana Kacar yöneticilerinin giydiği el dokuması bir üstlük armağan etmişti.

Heybetli bir dağ gibi güçlü ve kuvvetli bir görünüşü vardı. Bu yiğit kişi arkadaş canlısı, yakışıklı, konuksever, sıcak ve içtendi…

Tusi Han hastalığı ilerlemiş, yatalak olmuş ve bakıma muhtaç bir şekilde geçtiğimiz Nisan ayında sonsuzluğa göçtü…

Benim çok üzüldüğüm nokta Tusi Han gibi Kacar Hanedanlığı’nın son temsilcisine Türk büyükelçiliğinin hiç bir şekilde ilgi göstermeyişi, onu hastalığı ile tek başına bırakmasıydı.

Ben bir kaç kez teklif ettim Türkiye’ye gel, benim konuğum ol, tedavi için araştırma yaparız dedim ancak gelemedi…

Ruhu şad olsun.

Kaçar Hanedanı Devleti’nin Şahları (1742-1925)

Ağa Muhammed Şah

Feth Ali Şah

Muhammed Şah

Mehdi-Ülya (Muhammed Şah’ın Eşi)

Nasreddin Şah

Muzaffereddin Şah

Muhammed Ali Şah

Ahmed Şah Kaçar

İbrahim Yıldız

NOT: Yayımlanan yazıların tüm hukuki sorumluluğu yazara aittir.